ขนาดร่องสวนและวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผล

สำราญ สะรุโณ ปัทมา พรหมสังคหะ สุมณฑา ชะเลิศเพชร สัมพันธ์ เกตุชู พันธ์ศักดิ์ อินทรวงศ์ สมใจ จีนชาวนา

 

                การเปรียบเทียบการปรับสภาพนาเป็นร่องสวนและวิธีการปลูกมะม่วง 7 รูปแบบ คือ  (1)ร่องสวนกว้าง 6 เมตร คูน้ำกว้าง 2 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูก มะม่วง1 แถวระยะ 6 เมตร (2) ร่องสวนกว้าง 8 เมตร คูน้ำกว้าง 3 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 4*6 เมตร 2 แถวสลับ     (3) ร่องสวนกว้าง 8 เมตร คูน้ำกว้าง 3 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 4*10 เมตร 2 แถวสลับ             (4) ร่องสวนกว้าง 10 เมตร คูน้ำกว้าง 4 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวคู่         (5) ร่องสวนกว้าง 10 เมตร คูน้ำกว้าง 4 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวสลับ   (6)ร่องสวนกว้าง 12 เมตร คูน้ำกว้าง 5  เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวคู่ (7) ร่องสวนกว้าง 12 เมตร คูน้ำกว้าง 5 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร สลับ 3 แถว 

                ผลการทดลองปี2540-2543

                1. การใช้ประโยชน์พื้นที่

1.1     ลักษณะทั่วไปของพื้นที่            สภาพพื้นที่เดิมเป็นที่นา ลักษณะดินเป็นดินเหนียวชุดแกลง(Kl)

มีน้ำท่วมขังในเดือนธันวาคม ประมาณ 7-15 วัน ระดับน้ำท่วมสูงประมาณ 1 เมตร การใช้ประโยชน์พื้นที่เดิมปลูกข้าวด้วยวิธีหว่านสำรวย ผลผลิต 200 กิโลกรัม/ไร่ รายได้สุทธิ 665 บาท/ไร่/ปี

1.2 เนื้อที่ร่องสวน               การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนไม้ผลพบว่าร่องสวนขนาด  6 , 8 , 10 และ 12 เมตร มีการขุดดินปริมาตรใกล้เคียงกันคือ  500.2 - 554.8 ลูกบาศก์เมตร/ไร่  มีเนื้อที่ดินบนร่องสวน 1,159 -1,200 ตารางเมตร/ไร่ เนื้อที่น้ำ 400-441 ตารางเมตร/ไร่  โดยการแปรเปลี่ยนสภาพนาเป็นร่องสวนทุกขนาดทำให้ได้ความสูงของคันร่องใกล้เคียงกันคือ 81-83 เซนติเมตร

1.3 การปลูกพืชบนร่องสวน

                 การปลูกไม้ผล    การปลูกมะม่วงบนร่องสวนทั้ง 7 กรรมวิธี ให้จำนวนต้น 32 , 46 , 30 , 36 , 34 , 32 และ 34 ต้น/ไร่  อัตราส่วนพื้นที่/ต้น 35.3 , 25.3 ,40.0  , 33.1 , 35.0 , 37.2 และ 33.2 ตารางเมตร/ต้น ตามลำดับ

                การปลูกพืชแซมบนร่องสวน           การปลูกอ้อยคั้นน้ำแซมไม้ผลบนร่องสวน ปรากฏว่าแต่ละกรรมวิธีสามารถปลูกอ้อยคั้นน้ำได้ 483 , 459 , 504  , 488 , 476 , 560 และ 528 หลุม/ไร่ ตามลำดับ      

2.        การเจริญเติบโตของพืชบนร่องสวน

 ไม้ผล    การเจริญเติบโตของมะม่วงบนร่องสวนเมื่ออายุ 4 ปี พบว่า มีการเจริญเติบโตไม่แตกต่างกัน

มากนักในการปลูกบนร่องสวนแต่ละกรรมวิธี คือวัดรอบโคนต้นได้ 30 –35 เซนติเมตร วัดความกว้างทรงพุ่มได้ 295 – 340 เซนติเมตร และวัดความสูงต้นได้ 270 – 390 เซนติเมตร

                 พืชแซมไม้ผล     การปลูกอ้อยคั้นน้ำสามารถเก็บเกี่ยวได้ 4 รุ่น แต่ละรุ่นมีอายุการเก็บเกี่ยวประมาณ 9 เดือน เฉลี่ยจำนวนหลุมปลูกลดลง ร้อยละ 22 ในรุ่นที่ 3 และ ร้อยละ 55 ในรุ่นที่ 4 จำนวนต้นต่อกอ รุ่นที่ 1 - 4 มีจำนวนต้น 5 , 10 , 8 และ 5 ต้น/หลุม ตามลำดับ  สัดส่วนการให้ผลผลิตในแต่ละรุ่น ร้อยละ 23.0 , 40.4 , 25.5 และ 11.1 ของผลผลิตรวมทั้งหมด  โดยแต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตรวม 26,274 , 24,747 , 28,323 , 27,038 , 27,268 , 31,544 และ 29,394 กิโลกรัม/ไร่ ตามลำดับ

                ผลการทดลองปี2544-2546

                1. ผลผลิตมะม่วงบนร่องสวน  

ปี2544     แต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตมะม่วง 1.6-2.5 กิโลกรัม/ต้น เฉลี่ย 1.8 กิโลกรัม/ต้นหรือ 54.4-82.8 กิโลกรัม/ไร่  เฉลี่ย  70.8 กิโลกรัม/ไร่

ปี2545    แต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตมะม่วง 5.1-11.4 กิโลกรัม/ต้น เฉลี่ย 8 กิโลกรัม/ต้น หรือ173.4-364.3  กิโลกรัม/ไร่ เฉลี่ย  278.2 กิโลกรัม/ไร่

ปี2546     แต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตมะม่วง 4.5-11.8 กิโลกรัม/ต้น เฉลี่ย 10.4  กิโลกรัม/ต้น  หรือ  162.6-644.8  กิโลกรัม/ไร่ เฉลี่ย 335.7 กิโลกรัม/ไร่

ปี2544-2546 

                แต่ละกรรรมวิธีให้ผลผลิตเฉลี่ย 3 ปี 5.2-8.5 กิโลกรัม/ต้น/ปี เฉลี่ย  6.7 กิโลกรัม/ต้น/ปี หรือ 162.8-356.5 กิโลกรัม/ไร่/ปี เฉลี่ย 228.2 กิโลกรัม/ไร่/ปี  คิดเป็นรายได้เฉลี่ย 5564, 6714 และ 4564 บาท/ไร่ ในปีที่1 , 2 และ 3 ตามลำดับ (ตาราง 48)

                2. ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

ต้นทุน   แต่ละกรรมวิธีมีต้นทุนการผลิตสูงในปีแรก คือร้อยละ 73.8 ของต้นทุนการผลิตทั้งหมด  รายการต้นทุนที่สูงที่สุดของการปรับสภาพนาเป็นร่องสวนคือ ค่าจ้างเหมาปรับพื้นที่ ซึ่งมีต้นทุน 6,002 – 6,658 บาท/ไร่ หรือร้อยละ 48.0 ของต้นทุนรวมทั้งหมด  รวมต้นทุนการดำเนินงานเฉลี่ย   12,680 , 314 ,  471  , 627 , 784,   941  และ 1,098 บาท/ไร่ ในปีที่1-7 ตามลำดับ รวม 7 ปี   16,915 บาท/ไร่ หรือเฉลี่ย  2,416 บาท/ไร่/ปี

 รายได้   ปีที่1-4 จะมีรายได้จากอ้อยคั้นน้ำที่ปลูกเป็นพืชแซม ในแต่ละกรรมวิธีรวม 4 ปี จะมีรายได้ 74,241- 94,932 บาท/ไร่  หรือเฉลี่ย 18,810 , 33,132 , 21,463 และ 10,009 บาท/ไร่ ในปีที่ 1-4 ตามลำดับ ปีที่5-7 มีรายได้จากมะม่วง เฉลี่ย  1,416 ,  5,563 และ  6,715  บาท/ไร่ ในปีที่ 5-7 ตามลำดับ แต่ละกรรมวิธีจะมีรายได้รวม 7 ปี 92,574 -104,744 บาท/ไร่  หรือ เฉลี่ยรวม 97,108  บาท/ไร่ หรือ 13,873 บาท/ไร่/ปี

  รายได้สุทธิ ในแต่ละกรรมวิธีพบว่าสามารถมีรายได้สุทธิคุ้มการลงทุนตั้งแต่ปีแรก คือมีรายได้สุทธิ 4,592 – 7,942 บาท/ไร่  รายได้สุทธิเฉลี่ยในทุกกรรมวิธี  6,129 ,  32,818,   20,992,   9,382,   632  , 4,622 

และ 5,617 บาท/ไร่/ปี ในปีที่1-7 ตามลำดับ เฉลี่ย 11,456 บาท/ไร่/ปี หรือรวม  80,192  บาท/ไร่ 

สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน (                Benefit Cost  Ratio) พบว่ามีค่า 1.5 , 107.8,  46.7 , 16.4 , 1.8 ,  5.9 และ 6.0 ในปีที่1-7 ตามลำดับหรือเฉลี่ยต่อปี 26.6 หรือ รวม 7 ปี 186.2   หมายถึงทุกเงินลงทุน 1 บาท ในการปรับ    สภาพนาเป็นร่องสวนสามารถให้ผลตอบแทนเฉลี่ย 26.6 บาท/ปี (ตาราง 49-52)

                สรุปผลการทดลอง 7 ปี พบว่า การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนเป็นกิจกรรมที่ให้รายได้สูงกว่าการทำนาหลายเท่า โดยวิธีการปรับสภาพนาเป็นร่องสวนสามารถปรับได้หลายรูปแบบตั้งแต่ร่องขนาด 6-12 เมตร   ในแต่ละกรรมวิธีพบว่ามีต้นทุนเฉลี่ย  2,416 บาท/ไร่/ปี และสามารถมีรายได้สุทธิคุ้มการลงทุนตั้งแต่ปีแรก โดยมีรายได้สุทธิเฉลี่ย 11,456 บาท/ไร่/ปี สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน เฉลี่ยต่อปีเท่ากับ 26.6  วิธีที่ให้ผลตอบแทนสูงสุดคือร่องสวนกว้าง 12 เมตร คูน้ำกว้าง 5  เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวคู่     การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนจึงเหมาะสมที่เกษตรกรจะนำไปใช้ในการปรับปรุงระบบเกษตรกรรมเพื่อเพิ่มรายได้ให้ครัวเรือน

 

ตาราง 48  ผลผลิตมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

กรรมวิธี

จำนวนต้น/ไร่

ผลผลิต กก/ต้น

ผลผลิต กก./ไร่

ปี2544

ปี2545

ปี2546

เฉลี่ย

ปี2544

ปี2545

ปี2546

เฉลี่ย

1.กว้าง 6 เมตร มะม่วง1แถวระยะ 6 เมตร

32

2.3

11.4

8.9

7.5

73.6

364.3

283.2

240.4

2.กว้าง 8 เมตร ปลูกมะม่วง 4*6 เมตร 2 แถวสลับ

46

1.8

7.4

14

7.7

82.8

341.9

644.8

356.5

3.กว้าง 8 เมตรปลูกมะม่วง 4*10 เมตร 2 แถวสลับ

30

2.5

9.3

13.8

8.5

75

280.0

400.0

251.7

4.กว้าง 10 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2แถวคู่

36

1.8

9.4

4.5

5.2

64.8

339.0

162.6

188.8

5.กว้าง 10 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวสลับ

34

2.1

7.4

11.8

7.1

71.4

252.7

362.7

228.9

6.กว้าง 12 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2แถวคู่

32

2.3

6.1

8.7

5.7

73.6

195.7

236.3

168.5

7.กว้าง 12 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร สลับ3แถว               

34

1.6

5.1

10.8

5.8

54.4

173.4

260.7

162.8

เฉลี่ย

29.7

1.8

8

10.4

6.7

70.8

278.2

335.7

228.2

 

 

  

ตาราง 49  ต้นทุนการปรับสภาพนาเป็นร่องสวน และวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

กรรมวิธี

ปีที่1

ปีที่2

ปีที่3

ปีที่4

ปีที่5

ปีที่6

ปีที่7

รวม

เฉลี่ย

 ร่อง 6 เมตรปลูกไม้ผล 1แถว ระยะ 6 เมตร

12,505

288

432

576

720

864

1,008

16,393

2,342

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวสลับระยะ 6 เมตร

12,589

414

621

828

1,035

1,242

1,449

18,178

2,597

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวสลับระยะ 10 เมตร

12,164

270

405

540

675

810

945

15,809

2,258

 ร่อง 10 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวคู่ระยะ 6 เมตร

12,762

324

486

648

810

972

1,134

17,136

2,448

 ร่อง 10 เมตรปลูก ไม้ผล 2แถวสลับระยะ 6 เมตร

12,656

306

459

612

765

918

1,071

16,787

2,398

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวคู่ ระยะ6เมตร

13,053

288

432

576

720

864

1,008

16,941

2,420

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 3แถวสลับ ระยะ8 เมตร

13,032

306

459

612

765

918

1,071

17,163

2,452

เฉลี่ย

12,680

314

471

627

784

941

1,098

16,915

2,416

 

 

ตาราง 50  รายได้การปรับสภาพนาเป็นร่องสวน และวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

กรรมวิธี

ปีที่1

ปีที่2

ปีที่3

ปีที่4

ปีที่5

ปีที่6

ปีที่7

รวม

เฉลี่ย

 ร่อง 6 เมตรปลูกไม้ผล 1แถว ระยะ 6 เมตร

18,111

31,878

20,112

8,721

1,472

7,286

5,664

93,244

13,321

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวสลับระยะ 6 เมตร

17,181

30,294

18,720

8,046

1,656

6,838

12,896

95,631

13,662

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวสลับระยะ 10 เมตร

18,900

33,264

22,032

10,773

1,500

5,600

8,000

100,069

14,296

 ร่อง 10 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวคู่ระยะ 6 เมตร

18,300

32,340

20,832

9,774

1,296

6,780

3,252

92,574

13,225

 ร่อง 10 เมตรปลูก ไม้ผล 2แถวสลับระยะ 6 เมตร

18,375

32,340

21,072

10,017

1,428

5,054

7,254

95,540

13,649

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวคู่ ระยะ6เมตร

21,000

36,960

24,576

12,096

1,472

3,914

4,726

104,744

14,963

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 3แถวสลับ ระยะ8 เมตร

19,800

34,848

22,896

10,638

1,088

3,468

5,214

97,952

13,993

เฉลี่ย

18,810

33,132

21,463

10,009

1,416

5,563

6,715

97,108

13,873

  

ตาราง 51  รายได้สุทธิการปรับสภาพนาเป็นร่องสวน และวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

 กรรมวิธี

ปีที่1

ปีที่2

ปีที่3

ปีที่4

ปีที่5

ปีที่6

ปีที่7

รวม

เฉลี่ย

 ร่อง 6 เมตรปลูกไม้ผล 1แถว ระยะ 6 เมตร

5,606

31,590

19,680

8,145

752

6,422

4,656

76,851

10,979

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวสลับระยะ 6 เมตร

4,592

29,880

18,099

7,218

621

5,596

11,447

77,453

11,065

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวสลับระยะ 10 เมตร

6,736

32,994

21,627

10,233

825

4,790

7,055

84,260

12,037

 ร่อง 10 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวคู่ระยะ 6 เมตร

5,538

32,016

20,346

9,126

486

5,808

2,118

75,438

10,777

 ร่อง 10 เมตรปลูก ไม้ผล 2แถวสลับระยะ 6 เมตร

5,719

32,034

20,613

9,405

663

4,136

6,183

78,753

11,250

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวคู่ ระยะ6เมตร

7,947

36,672

24,144

11,520

752

3,050

3,718

87,803

12,543

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 3แถวสลับ ระยะ8 เมตร

6,768

34,542

22,437

10,026

323

2,550

4,143

80,789

11,541

เฉลี่ย

6,129

32,818

20,992

9,382

632

4,622

5,617

80,192

11,456

 

 

ตาราง 52  อัตราส่วนรายได้ต่อต้นทุน(BCR) การปรับสภาพนาเป็นร่องสวน และวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

 กรรมวิธี

ปีที่1

ปีที่2

ปีที่3

ปีที่4

ปีที่5

ปีที่6

ปีที่7

รวม

เฉลี่ย

 ร่อง 6 เมตรปลูกไม้ผล 1แถว ระยะ 6 เมตร

1.4

110.7

46.6

15.1

2.0

8.4

5.6

189.9

27.1

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวสลับระยะ 6 เมตร

1.4

73.2

30.1

9.7

1.6

5.5

8.9

130.4

18.6

 ร่อง 8 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวสลับระยะ 10 เมตร

1.6

123.2

54.4

20.0

2.2

6.9

8.5

216.7

31.0

 ร่อง 10 เมตร ปลูกไม้ผล 2แถวคู่ระยะ 6 เมตร

1.4

99.8

42.9

15.1

1.6

7.0

2.9

170.6

24.4

 ร่อง 10 เมตรปลูก ไม้ผล 2แถวสลับระยะ 6 เมตร

1.5

105.7

45.9

16.4

1.9

5.5

6.8

183.6

26.2

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 2 แถวคู่ ระยะ6เมตร

1.6

128.3

56.9

21.0

2.0

4.5

4.7

219.1

31.3

 ร่อง 12 เมตร ปลูกไม้ผล 3แถวสลับ ระยะ8 เมตร

1.5

113.9

49.9

17.4

1.4

3.8

4.9

192.7

27.5

เฉลี่ย

1.5

107.8

46.7

16.4

1.8

5.9

6.0

186.2

26.6